Begrippenlijst: de woorden uit de regeling en uit het onderzoek

Wie de tekst van het Besluit zorgverzekering of een review over kaakklachten leest, stuit op woorden die nergens worden uitgelegd. Deze begrippenlijst zet de belangrijkste ervan op een rij, telkens met de vermelding waar het woord voorkomt: artikel 2.6, bijlage 1 of artikel 2.17 van het besluit, geldend vanaf 1 juli 2026 en geraadpleegd op 6 september 2026, of de review uit het Journal of Oral Rehabilitation van 15 juli 2026.

B

basisverzekering

De basisverzekering is het deel van de zorgverzekering waarin de Zorgverzekeringswet bepaalt welke zorg verzekerd is. Welke vormen van fysiotherapie daar precies onder vallen, staat niet in de wet zelf maar in het Besluit zorgverzekering, artikel 2.6, dat paramedische zorg omschrijft. Het besluit noemt hier geen bedrag: het werkt met aandoeningen, termijnen en aantallen behandelingen, zoals negen behandelingen bekkenfysiotherapie bij urine-incontinentie voor verzekerden van achttien jaar of ouder. Meer over de dekking van fysiotherapie staat op de betreffende bladzijde van dit magazine.

bekkenfysiotherapie

Artikel 2.6, derde lid, noemt bekkenfysiotherapie in verband met urine-incontinentie als een zelfstandig onderdeel van fysiotherapie in de basisverzekering. Voor verzekerden van achttien jaar of ouder omvat die zorg ten hoogste negen behandelingen. Het lid zegt verder niets over de inhoud van de behandeling zelf: het bepaalt alleen dat dit soort fysiotherapie onder de verzekerde zorg valt, met dat maximum.

bijlage 1

Bijlage 1 hoort bij artikel 2.6, tweede lid, van het besluit. Het is de lijst met aandoeningen waarvoor fysiotherapie of oefentherapie in de basisverzekering valt, mits de daarbij aangegeven termijn niet is overschreden. De lijst onderscheidt aandoeningen van het zenuwstelsel, zoals multipele sclerose en een spierziekte, en van het bewegingsapparaat, zoals een frozen shoulder en whiplash. Verschillende onderdelen van de lijst zijn vervallen; wie de lijst leest, ziet dat letterlijk staan.

E en F

eigen risico

Artikel 2.17 van het besluit somt op welke kosten van zorg buiten het verplicht eigen risico vallen, zoals huisartsenzorg en verloskundige zorg. Fysiotherapie staat niet in die opsomming van artikel 2.17, eerste lid. Het tweede lid geeft de zorgverzekeraar wel de bevoegdheid om te bepalen dat kosten geheel of gedeeltelijk buiten het eigen risico vallen, bijvoorbeeld wanneer de verzekerde een door de verzekeraar aangewezen zorgaanbieder gebruikt. Over de gevolgen voor het eigen risico bij fysiotherapie schrijft dit magazine apart, onder andere over de twintig behandelingen en bijlage 1.

Fontaine, stadium 2 en 3

Fontaine is een indeling in stadia die in het besluit wordt gebruikt voor perifeer arterieel vaatlijden, een aandoening van de slagaders. Artikel 2.6, vierde lid, noemt gesuperviseerde oefentherapie bij dit vaatlijden in stadium 2 Fontaine: ten hoogste zevenendertig behandelingen gedurende maximaal twaalf maanden voor verzekerden van achttien jaar of ouder. Bijlage 1 noemt stadium 3 Fontaine als aandoening, met een behandeltermijn van maximaal twaalf maanden volgens het vierde punt van de bijlage. Het besluit legt niet uit wat de stadia inhouden: het gebruikt ze als afbakening.

G

GOLD-classificatie

Artikel 2.6, zesde lid, noemt gesuperviseerde oefentherapie bij chronic obstructive pulmonary disease voor verzekerden van achttien jaar of ouder, indien sprake is van stadium II of hoger van de GOLD-classificatie voor spirometrie. Het besluit schrijft de naam van de classificatie maar legt niet uit hoe die classificatie tot stand komt. Anders dan bij sommige andere onderdelen staat hier geen maximumaantal behandelingen: het lid noemt alleen het stadium als voorwaarde.

GRADE

GRADE staat voor de Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation, zo heet de aanpak in de systematische review over myofascial release in het Journal of Oral Rehabilitation van 15 juli 2026 (PMID 42458694). De review gebruikte GRADE om de zekerheid van het bewijs te beoordelen en vond een lage zekerheid voor pijnvermindering en mondfunctioneren, en een zeer lage zekerheid voor verbetering van de kwaliteit van leven. GRADE zegt dus iets over hoe zeker het bewijs is, niet over hoe groot het effect is.

M en N

myofascial release

Myofascial release therapy, afgekort MFR, is de behandelvorm die de review in het Journal of Oral Rehabilitation onderzocht bij patiënten met myogene temporomandibulaire disfunctie. De review zocht in PubMed, Scopus en Web of Science tot 31 januari 2026 en includeerde zeven onderzoeken, waarin de revalidatieperiode liep van tien dagen tot vijf weken en de frequentie van één tot drie sessies per week. De conclusie luidt dat MFR pijn leek te verminderen en de mondfunctie leek te verbeteren, maar dat klinisch relevante verbetering boven de drempel van vijftien tot tweeëntwintig millimeter op de pijnmaat alleen door een deel van de onderzoeken werd gehaald.

NVOF

De NVOF is de bijzondere interessegroep orofaciale fysiotherapie van het KNGF, het Koninklijk Genootschap, aldus de eigen pagina van de vereniging, geraadpleegd op 6 september 2026 op kngf.nl. Het KNGF noemt de NVOF op zijn overzicht van specialismen naast onder meer de NVMT voor manuele therapie en de NVFB voor bekkenfysiotherapie. Voor de opleidingen die geldig zijn voor registratie verwijst de NVOF naar het Kwaliteitshuis Fysiotherapie.

O en P

orofaciale fysiotherapie

De NVOF omschrijft de orofaciaal fysiotherapeut als de fysiotherapeut die zich richt op het onderzoeken en behandelen van cliënten met gezondheidsproblemen die samenhangen met functiestoornissen en functionele beperkingen in het hoofd- en halsgebied en in het kauwstelsel. Dat staat op de pagina van de vereniging bij het KNGF. Wie meer wil weten over dit vakgebied en over kaakklachten leest de bladzijde over orofaciale fysiotherapie en kaakklachten.

paramedische zorg

Artikel 2.6, eerste lid, bepaalt dat paramedische zorg fysiotherapie, oefentherapie, logopedie, ergotherapie en diëtetiek omvat. Fysiotherapie is dus een van de vijf paramedische beroepen in het besluit. De volgende leden van het artikel werken de fysiotherapie en de oefentherapie verder uit, de laatste twee leden doen dat voor logopedie, ergotherapie en diëtetiek, met eigen maxima zoals tien behandeluren ergotherapie per kalenderjaar.

perifeer arterieel vaatlijden

Dit is een aandoening van de slagaders die op twee plaatsen in de regeling opduikt, telkens met een ander stadium van Fontaine. Artikel 2.6, vierde lid, regelt gesuperviseerde oefentherapie bij stadium 2, bijlage 1 noemt stadium 3 als aandoening in de lijst. De bijbehorende termijnen verschillen: maximaal twaalf maanden in beide gevallen, maar met verschillende maxima aan behandelingen.

R en S

RDC/TMD en DC/TMD

In de review over myofascial release hadden alle deelnemers een diagnose temporomandibulaire disfunctie die was gesteld volgens de RDC/TMD of de DC/TMD, twee versies van een diagnostisch classificatiesysteem. De review zegt verder niets over de inhoud van die systemen; zij gebruikt ze als kenmerk van de geïncludeerde onderzoeken.

RoB 2

RoB 2 is Version 2 van de Cochrane risk-of-bias tool for randomized trials, het instrument waarmee de review het vertekeningsrisico van de geïncludeerde onderzoeken beoordeelde. Van de zeven onderzoeken hadden er nul een laag risico op vertekening, zes gaven aanleiding tot enige zorgen en één had een hoog risico. Dat staat in de resultaten van de review in het Journal of Oral Rehabilitation.

systematische review

Een systematische review is een onderzoek dat beschikbare studies volgens een vast protocol zoekt, selecteert en beoordeelt. De review over myofascial release doorzocht drie databases vanaf hun bestaan tot 31 januari 2026, vond 857 artikelen en includeerde er zeven. De review zelf benoemt de beperking: er zijn strengere onderzoeken nodig waarin MFR alleen wordt gegeven, om het effect bij myogene TMD beter te kunnen duiden.

T

temporomandibulaire disfunctie

TMD is de afkorting waarmee de review klachten van het kauwstelsel aanduidt; bij de myogene vorm staat de kauwspier centraal. De review beperkte zich tot de werkzaamheid van myofascial release op pijn bij deze patiëntengroep, met pijnintensiteit als uitkomstmaat. Vier van de zeven onderzoeken hadden een follow-up op middellange of lange termijn.

termijn

Bij veel aandoeningen in bijlage 1 hoort een maximale behandeltermijn. Een radiculair syndroom met motorische uitval en postpartum bekkeninstabiliteit hebben volgens het tweede punt van de bijlage een maximale duur van drie maanden, whiplash ook drie maanden, met een mogelijke verlenging van maximaal zes maanden als daarna nog sprake is van de trias bewegingsverlies, conditieverlies en cognitieve stoornissen. Is de termijn overschreden, dan valt de zorg volgens artikel 2.6, tweede lid, niet langer onder de basisverzekering.

V en Z

valpreventieve beweeginterventie

Artikel 2.6, zevende lid, noemt een valpreventieve beweeginterventie voor personen met een hoog valrisico die vanwege onderliggende of bijkomende somatische of psychische problemen zijn aangewezen op begeleiding op het niveau van een fysiotherapeut. Het lid kent geen leeftijdsgrens, anders dan de meeste andere leden, en stelt een maximum van één interventie per twaalf maanden. Wat zo'n interventie inhoudelijk behelst, staat niet in het lid.

zorgaanbieder

Artikel 2.17, tweede lid, noemt de zorgaanbieder in verband met het eigen risico: de zorgverzekeraar kan bepalen dat kosten buiten het verplicht eigen risico vallen indien de verzekerde gebruikmaakt van een door de verzekeraar aangewezen zorgaanbieder. Het besluit omschrijft verder niet wat een zorgaanbieder is; het woord duikt hier op als onderdeel van een bevoegdheid van de verzekeraar, naast de mogelijkheden rond een preventieprogramma of aangewezen farmaceutische zorg.

Wie een begrip in zijn oorspronkelijke context wil lezen, opent artikel 2.6 en bijlage 1 van het Besluit zorgverzekering op wetten.overheid.nl en zoekt op het woord dat hierboven wordt uitgelegd.